fbpx

Jak nie dać się FUD i FOMO – czyli jak panować nad emocjami na giełdzie i nie tylko

Pewnie nie raz już słyszałeś o tym by “nie podejmować decyzji inwestycyjnych pod wpływem emocji”. Jeśli już to potrafisz to świetnie! Pytanie jak z innymi aspektami Twojego życia? Czy wszystkie podejmowane przez Ciebie decyzje są rozsądne? Czy czasem zdarza Ci się zapomnieć o szerszym kontekście i myślisz pod wpływem chwili? Jak radzić sobie z FUD i FOMO w każdej sytuacji dowiesz się z tego wpisu. 

Czym jest FUD?

Ang. Fear, Uncerinetly, Doubt, czyli strach, niepewność, zwątpienie. Występuje w nas po tym jak dowiadujemy się czegoś nieprzychylnego np. odnośnie monet cyfrowych, które posiadamy w swoim portfolio. Często tuż po zakupie jesteśmy przekonani, że podjęliśmy właściwą decyzję. Niezależnie od tego czy nabyliśmy nową monetę cyfrową, telefon czy odkurzacz. Zadowoleni z zakupu, z ciekawości postanowiliśmy sprawdzić co inni ludzie lub serwisy internetowe piszą o naszym świeżym nabytku. Widzimy nagłówki artykułów i posty zatytułowane “dlaczego X to scam [oszustwo]”, “to już koniec X, sprzedawaj póki jest cokolwiek warte!”, “dlaczego zakup X był najgorszą decyzją w moim życiu”. “X” to oczywiście nasza dopiero co zakupiona kryptowalut lub jakikolwiek inny nabytek. Po zapoznaniu się z kilkoma negatywnymi opiniami zaczynamy wątpić w słuszność naszej decyzji. Nie jesteśmy pewni co teraz zrobić. Wycofać się, czy jednak hodl?

Dlaczego FUD działa? Ponieważ za bardzo wiążemy się z zakupionym przez nas przedmiotem. Poprzez “wiązanie się” mam na myśli nadzieje, obawy i pragnienia, które powodują, że nasza postawa względem przedmiotu jest taka a nie inna. Brak przywiązania nie oznacza, że musimy z czegoś rezygnować. Wręcz przeciwnie! Możemy się tym jeszcze bardziej cieszyć, bo nie warunkujemy siebie przez ściskanie czegoś na siłę. Jest – fajnie. Jak nie będzie – też fajnie.

Gdy się z czymś nie wiążemy to z reguły przyjmujemy postawę obojętności. Nie jest to jednak najlepsza forma, gdyż obojętność jest mimo wszystko chłodna i blisko jej do ignorancji, która z kolei całkowicie zamyka nas na pewne perspektywy. Znacznie lepszą postawą jest akceptacja, która sprawia, że nie mamy nic przeciwko a jednocześnie jesteśmy otwarci na inne możliwości.

Dzięki zaakceptowaniu wszystkiego z dobrodziejstwem inwentarza nie będziemy zaskoczeni, jeśli coś pójdzie inaczej niż myśleliśmy. Przede wszystkim, wraz z zakupem powinniśmy zaakceptować wszystkie możliwe konsekwencje naszych działań. Zaakceptujmy też, że szczególnie na giełdzie, nie wszystko jest zależne od nas. Mamy wpływ na to kiedy kupić i kiedy sprzedać, ale nigdy nie możemy mieć całkowitej pewności co do tego jak zachowa się kurs.

Niekiedy nie mamy bezpośredniego wpływu na sytuację. Jednakże zawsze mamy bezpośredni wpływ na naszą postawę, względem daje sytuacji. To czy uznamy ją za problem, wyzwanie, kolejną taką samą lub kompletnie nową sytuację zależy od nas.

Czym jest FOMO?

Ang. Fear of Missing Out – strach przed tym, że coś nas ominie (np. zakup monet po wyjątkowo atrakcyjnej cenie). Jednak równie dobrze może to być impreza czy jakakolwiek inna okazja, na której nam zależy. Obok FUD jest to najczęstsze uczucie towarzyszące niedoświadczonym inwestorom giełdowym. Inwestorzy często doznają tego uczucia kiedy jakaś moneta rośnie w krótkim czasie. Często na mediach społecznościowych naganiacze robią tzw. “shill” (nakręcanie do zakupu). Poddając się FOMO możemy pod wpływem emocji kupić na górce i zostać bagholderami i w końcu sprzedać ze stratą.

Co jest więc powodem lęku przed byciem ominiętym? Bądźmy ze sobą szczerzy, w przypadku kryptowalut jest to głównie chciwość i zachłanność. Bardziej niż stracić, boimy się, że możemy nie zarobić. W gruncie rzeczy, przyczyna jest więc podobna jak w przypadku FUD. Związaliśmy z daną kryptowalutą nadzieje i oczekiwania na szybki i łatwy zysk. Jeśli byłoby inaczej to FOMO nie miałoby na nas żadnego wpływu.

Być może usłyszałeś gdzieś, o niesamowitych, kilkuset-krotnych wzrostach jakie osiągały niektóre kryptowaluty. Stwierdziłeś, “skoro im się udało to czemu mi miałoby się nie udać”. Pełen optymizmu postanowiłeś zakupić swoje pierwsze krypto. Niestety miałeś niefart, bo trafiłeś na rynek niedźwiedzi. Taka sytuacja spotkała wszystkich, którzy kupowali kryptowaluty na początku roku 2018. Sam dałeś się złapać na swoje wizje bogactwa, wielkich zysków i tego, że jak teraz zarobisz to nie będziesz już musiał pracować. Tak się z nimi związałeś, że poszedłeś krok dalej. Stwierdziłeś, że “jeśli nie teraz to kiedy!”, “nie mogę zmarnować tej szansy”.

Przede wszystkim pamiętaj z czym tu przychodzisz – Twoimi ciężko zarobionymi pieniędzmi. Jeśli szanujesz swój czas, który poświęciłeś na ich zarobienie to nie będziesz podejmował pochopnych decyzji. Zawsze polecamy DYOR (do your own research – czyli, dowiedz się na temat projektu tyle by móc podjąć samodzielną, świadomą decyzję). Warto być ze sobą szczerym. Jeśli nigdy wcześniej nie inwestowałeś i masz zamiar zostać milionerem w kilka dni to zapomnij! Zanim będziesz w stanie cokolwiek zarobić musisz się czegoś nauczyć. Zrobisz to albo poprzez poświęcenie czasu na teorie, czyli zrozumienie analizy fundamentalnej i/lub technicznej. Albo poprzez tracenie swoich pieniędzy na nietrafione zakupy.

Inne sposoby na radzenie sobie z FUD i FOMO

Kieruj się rozsądkiem a nie logiką 

Logika to ciąg przyczynowo-skutkowy. Logiczne jest, że jak spadnie deszcz to ziemia jest mokra. Równie logiczne może być to, że spóźniłeś się na spotkanie bo autobus przyjechał z opóźnieniem. Sęk w tym, że logiki można się dopatrzeć we wszystkim. Logika usprawiedliwia jedynie nasze zachowanie, bo przecież logiczne jest, że na każdą akcje musi przypadać jakaś reakcja. Na tej samej zasadzie możemy tłumaczyć, że zakup/sprzedaż pod wpływem emocji był logiczny bo przecież czuliśmy FUD/FOMO i nie mogliśmy się powstrzymać. Problem z logiką polega na tym, że wszystko da się za jej pomocą zracjonalizować lub uzasadnić. Nam nie chodzi jednak o usprawiedliwianie się, a o niepopełnianie tych samych błędów 2 razy lub o minimalizacje prawdopodobieństwa popełnienia błędu.

Dlatego kieruj się rozsądkiem. Rozsądek mówi, że podejmujemy decyzję po przekalkulowaniu ryzyka i jesteśmy w pełni świadomi konsekwencji ewentualnej pomyłki. Rozsądnie jest więc zrobić DYOR zanim zakupimy jakieś cyfrowe monety. Rozsądnie jest podejmować decyzje na podstawie faktów a nie przypuszczeń czy shillu na grupach sygnałowych lub Twitterze. Rozsądnie jest inwestować w to, co się rozumie, lub przynajmniej ma się o tym minimalne pojęcie. Rozsądnie jest pójść na spacer i ochłonąć zamiast działać pochopnie pod wpływem FUD lub FOMO.

Upewnij się

Niekiedy od samego początku mogliśmy nie być do końca przekonani, czy ten zakup to dobra decyzja. Jeśli nie będziemy mieli wyrobionego własnego zdania to łatwiej będzie nami manipulować, gdyż nawet mało znaczące informacje uznamy za istotne. Tym samym każda informacja będzie miała duży wpływ na naszą postawę. Wpadniemy w tzw. “huśtawkę myślową/ emocjonalną”. Będziemy latać od jednego do drugiego bieguna a z każdym zwrotem nasze wątpliwości będą tylko rosły. W końcu stwierdzimy, że jeśli w porę nie wysiądziemy, huśtawka w końcu się urwie. Będziemy tak rozchwiani, że ulgę przyniesie nam dopiero sprzedaż cyfrowego aktywa, niezależnie do tego czy na tym stracimy.

Tu znowu z pomocą przychodzi DYOR.

Podstaw nigdy dość

Ludzie często bagatelizują podstawy. Uważają je za coś oczywistego i mało znaczącego – takie tam frazesy. Jednakże to właśnie pomijanie podstaw w 90% przypadków prowadzi do przykrych sytuacji pod tytułem “straciłem więcej niż byłem w stanie”. Po co więc ryzykowałeś więcej niż byłeś w stanie stracić? Zrozum, że giełda to nie plac zabaw. Żeby ktoś zarobił, ktoś inny musi stracić. Giełda to mechanizm wymiany wartości, Warren Buffett mówi, że: “od niecierpliwych do cierpliwych”. Cóż, jeśli w swoim portfolio masz same shitcoiny to nawet anielska cierpliwość nie zbawi Twojego portfolio.

Znacznie łatwiej się myśli zanim naciśniemy przycisk “BUY” lub dopiero po tym jak naciśniemy przycisk “SELL”.

Dywersyfikuj. Podziel swoje portfolio na “kilka koszyków” i nigdy nie wchodź “ALL IN” w jedną kryptowalutę. Jak podzielić swoje portfolio kryptowalut dowiesz się z tego artykułu: LINK.

Początkujący inwestorzy często nie zdają sobie sprawy z tego, że rynek działa cyklicznie. Przychodzą ze swoimi kapitałem, kupują to co doradził im “somsiad” i co chwile nerwowo spoglądają na wykres. Spadło o 1%. Wzrosło o 0,5%. Znowu spadło o 0,8%! Dłużej tego nie zniosę – sprzedaję! Oczywiście winnym ich straty jest “somsiad” lub ewentualnie Bitcoin we własnej “osobie”. Weź odpowiedzialność za swoje decyzje finansowe. W końcu to Twoje pieniądze a nie “somsiada”. Jeśli wcześniej zrobiłeś DYOR i znasz potencjał monet cyfrowych znajdujących się w Twoim portfolio to według naszego DYOR rynek kryptowalut jest jeszcze bardzo młody.

Doświadczenie to teoria osobiście sprawdzona w praktyce. Nie nabierzesz doświadczenia poprzez samo przyglądanie się. Nie musisz przecież od razu inwestować oszczędności swojego życia. Wręcz przeciwnie, byłoby to po prostu głupie. Nie musisz w ogóle inwestować swojego kapitału by stworzyć przyzwoite portfolio kryptowalut. Na początek możesz zacząć od poświęcenia czasu na DYOR i wykonywanie Airdropów, za które możesz otrzymać darmowe kryptowaluty. Dopiero gdy poczujesz się pewniej zacznij od inwestowania niewielkich sum swoich oszczędności.

A co jeśli już jest za późno?

No dobrze ale co w przypadku kiedy już zostaliśmy bagholderami? Kupiliśmy na górce a teraz kisimy z nadzieją na zmianę trendu. Przede wszystkim warto potraktować to jako lekcję. Skoro już wiesz ile stresu kosztowała Cię taka sytuacja to następnym razem zastanów się czy warto kupować coś bez dokładnego riserczu (DYOR!).

Tak długo jak nie podjąłeś żadnego wyboru, możesz zrobić wszystko. Jednocześnie, dopóki ostatecznie się na coś nie zdecydujesz będą tłuc Ci się po głowie myśli związane konsekwencjami np. potencjalnych dalszych spadków. Zastanów się więc, czy wolisz komfort psychiczny (który ma duży wpływ na pozostałe aspekty Twojego życia) czy potencjalne zyski. Jeśli umiesz zaakceptować wszelkie konsekwencje Twoich decyzji to nie będą targały Tobą emocje, ponieważ będziesz już ze sobą pogodzony. Jeśli po głowie kłębi Ci się kilka sprzecznych ze sobą myśli to przede wszystkim zdaj sobie sprawę, że wszystkie z nich to Ty. Tak długo jak będziesz ze sobą walczył, nie będziesz w stanie myśleć rozsądnie. Za to, na pewno uda Ci się znaleźć logiczne wytłumaczenie Twoich decyzji. Oczywiście w podjęciu najlepszej decyzji znowu pomoże DYOR.

Krypto-life to nie wszystko…

Na zakończenie mam dla ciebie największy “frazes”, który pewnie słyszałeś już tysiące razy. “Pieniądze to nie wszytko”. Jednakże jest to frazes tylko dlatego, że jest tak oczywisty, że aż banalny, a przez to łatwo o nim zapomnieć. Jeśli robisz coś tylko dla pieniędzy to Twoja determinacja będzie bardzo krucha i najprawdopodobniej złamie się jak zapałka przy pierwszych stratach. Stwierdzisz wówczas, “a no co mnie to było!”, “jest to niewarte mojego stresu” i zaczniesz szukać innego cudownego wehikułu, który obieca Ci podwózkę do El Dorado.

Ale czy właśnie o to Ci chodzi? Czy na prawdę chodzi Ci o pieniądze? Może myślisz, że rozwiążą one Twoje inne problemy lub dzięki pieniądzom będziesz mógł od nich uciec (wykupić je)? Najważniejsze to znać kierunek swoich działań. Wiedzieć po co coś robimy. Wiele osób z perspektywy lat żałuje, że poświęciło zdrowie, inne możliwości, znajomości czy różne wartości niematerialne na rzecz pieniędzy. De fakto będąc bogatymi robią oni dokładnie to samo, tyle że o klasę/ półkę wyżej. Czy naprawdę ilość naszego szczęścia rośnie wprost proporcjonalnie do ilości cali telewizora lub do tego jakim samochodem jeździmy?

Niestety dopóki sami czegoś nie doświadczymy to trudno jest nam uwierzyć w doświadczenia innych ludzi. Dlatego na zakończenie zachęcam Cię do bycia szczerym z samym sobą i odpowiedzenia sobie na pytanie: Po co robisz to co robisz?

Od dawna masz już obrany jakiś kierunek. Do tej pory zbierałeś plony z tego co zasiałeś w przeszłości. W każdej chwili masz jednak możliwość zmiany tego kierunku. Co będzie jutro, zależy przede wszystkim od tego co robisz dziś, a nie od tego co stało się X lat temu. Być może Twoje priorytety uległy zmianie? Być może wciąż podążasz za ambicjami z przeszłości? Być może chodzi Ci o coś zupełnie innego, jednakże pod presją samego siebie lub czynników zewnętrznych porzuciłeś to, na rzecz innych potencjałów, na których tak naprawdę Ci nie zależy?

Obserwuj nas na Telegramie i zapisz się do naszego newslettera poniżej, aby być na bieżąco.

Nie przegap ważnych informacji!

Otrzymuj najważniejsze informacje
i ekskluzywne materiały na temat kryptowalut.

Invalid email address
Pamiętaj, że możesz wypisać się w każdej chwili.

Komentarze (Brak)

Zostaw Swój Komentarz

bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 3,415.71
ripple
XRP (XRP) $ 0.300183
ethereum
Ethereum (ETH) $ 88.19
stellar
Stellar (XLM) $ 0.113098
tether
Tether (USDT) $ 1.01
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 99.25
eos
EOS (EOS) $ 1.85
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 88.35
litecoin
Litecoin (LTC) $ 23.76
tron
TRON (TRX) $ 0.013346